недеља, 25. јул 2010.
MITROPOLIJA
Velika zgrada Mitropolija je sagrađena na mestu Starog kneževog konaka, podignutog 1818, i blizu stare zgrade Mitropolije, izgrađene od slabog materijala sredinom osamnaestog veka, a preko puta današnje Saborne crkve. Planove za Mitropoliju izradio je Jan Nevola ili jedan od srbijanskih arhitekata, možda, kako navodi Nestorović, Pavle Đakonović. Nova zgrada Mitropolije imala je prizemlje i sprat, simetrično rešenu osnovu sa glavnim ulazom prema Sabornoj crkvi. U prizemlju je bila Bogoslovija, na spratu iznad ulaza bila je kapela, sa oltarom i apsidom u vidu erkera, u kojoj je ikonostas oslikao Dimitrije Avramović. Izgradnja ovog zdanja započeta je 1847, a završena je krajem 1850. godine. Spoljna obrada ove, za ono vreme, prilično prostrane zgrade osrtavljala je "prijatan utisak" jer je imala "harmonične simetrične podele prozorskih osovina" i naglašeno malo kube iznad ulaza. Profilacija "venca i prozorskih okvira je bila čista, stilska i dobro izvedena pa je i čitav ambijent: Konak, Saborna crkva i ova zgrada Mitropolije, mada različite stilske obrade, bio u svoje vreme, kako ističe Nestorović, lep arhitektonski kompleks". Mitropolija je porušena 1934. godine i na njenom mestu sagrađena je današnja monumentalna zgrada Patrijaršije. Grdnju mitropolije u svoje vreme inicirao je srpski mitropolit Petar Jovanović (1833-1859) koji je posle smrti svog prethodnika, Melentija, koga je knez Miloš iskreno "oplakao", izabran za novog srpskog mitropolita. Prema opisu, koji je sačuvan, Pavle je bio izrazito lep čovek zbog čega je u narodu bio prozvan „lepi Paja". Bio je srednjeg stasa, živahnih, crnih, velikih očiju, i izuzetan govornik. U "besedama koje je držao neposredno pred knežev pad iznosio je, kako piše Radoš Ljušić, osnovne ideje ustavobraniteljskog pokreta toliko sugestivno da se čak i prestolonaslednik Milan "nosio mišlju" da ovo "izuzetno crkveno i političko štivo" štampa u posebnoj knjizi. Posle čuvene Svetoandrejske skupštine održane 1859. godine kada je došlo do druge smene dinastija u Kneževini Srbiji i Mitropolit Petar je kao istaknuti pristalica svrgnute dinastije morao da napusti Srbiju. Otišao je u manastir Krušedol i posle par neuspelih pokušaja da se vrati u Srbiju umro je 22. septembra 1864. u Sremskim Karlovcima. Sahranjen je manastiru Krušedolu.
A zgrada mitropolije je dugo, sve do rušenja u trdesetim godinama XX veka, bila jedan od značajnijih spomenika, koji je Beograđane potsećao na same početke arhitektonskog stvaralaštva.
... slika Koste Hakmana ...
... isti autor, kuhinja Mitropolije ...
... a jos pre Mitropolije, od 1833. tu se nalazio Prvi Milosev konak u Beogradu , crtez iz tog perioda ...
... isto, slikao Luka Mladenovic, stotinjak godina kasnije ..
Osjeckopoljska i baranjska eparhija
Pravoslavni Srbi su na prostorima Baranje od najranijih vremena bili pod duhovnim okriljem Beogradske mitropolije, a od kraja XIV veka, od vremena despota Stefana Lazarevica i Djurdja Brankovica, pod okriljem Ugarske eparhije. Obnovom Pecke patrijarsije (1557. godine), ovi prostori pripadaju Pozeskoj mitropoliji, cije je sediste u manastiru Orahovici. Posle Velike seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem III Carnojevicem (1690. godine), episkop mohacko-sigetski Jeftimije Tetovac vrsi duhovni nadzor i nad Osjeckim poljem, odnosno Osjecko-poljskom eparhijom; a po odlasku vladike Jeftimija 1703. godine u Rusiju, nad ovim prostorima bdi sam patrijarh Arsenije Carnojevic. Na crkveno-narodnom saboru u manastiru Krusedolu 23. septembra 1710. godine, za episkopa pecujskog izabran je Nikanor Melentijevic (1710–1721), arhimandrit manastira Krusedola. Na ovom saboru, Osjeckopoljska eparhija pripojena je novoizabranom episkopu Melentiju, koji je u svojoj tituli oslovljavan sa „vladika pecujski, Sigetu, Siklosu, Muhacu, pomezdu Save i Dunava pravoslavni episkop". Osjeckopoljska eparhija je u proslosti imala nekoliko naziva: Pecujska; Secujska; Sigetska, Mo-hacka, Secujsko-osecka, Mohacko-sigetska, uglavnom po sedistima episkopa i teritorijama koje je pokrivala. Oko 1713. godine, vladika Nikanor Melentijevic preneo je sediste eparhije u Osijek, kao episkop „mohacko-sigetski i oseckopoljski". Na crkveno-narodnom saboru u Krusedolu (2. januara 1721. godine), za episkopa „oseckopoljskog" izabran je Maksim Gavrilovic (1721–1732), arhimandrit manastira Besenova. Ovaj vladika je kupio u osjeckoj Donjoj varosi velelepnu kucu od „kameral oberdirekta Ignaca Osenda" sebi za rezidenciju. Vladika Maksim presao je 1726. godine iz Osijeka u Secuj, gde je i umro 1733. godine. Iste godine, Osjeckopoljska eparhija pripojena je Eparhiji sremskoj, a Secujska Budimskoj. Patrijarh Arsenije IV Jovanovic Sakabenta preneo je svoje sediste iz Sremskih Karlovaca u Osijek. Isti patrijarh posvetio je u Sremskim Karlovcima 15. avgusta 1746. godine Jovana Georgijevica (1746–1748) za episkopa osjeckopoljskog, sa sedistem u Osijeku. Kada je vladika Jovan izabran za mitropolita karlovackog, Eparhija je pripojena Eparhiji slavonskoj. Vladika pakracko-slavonski Sofronije Jovanovic (1748–1757) jedno vreme boravio je u Osijeku, u rezidenciji koju je kupio jos vladika Maksim. Episkop Sofronije menjao je svoju staru rezidenciju 1750. godine za veliku zgradu preko puta Saborne crkve Uspenija Bogorodice. Posle smrti vladike Sofronija, januara 1758. godine, Osjeckopoljska eparhija pripojena je Sremskoj dejecezi, u cijem je sastavu ostala sve do 1991. godine. U tom vremenskom intervalu ovim srpskim vladicanstvom upravljali su, u ime karlovackih mitropolita, njihovi egzarsi. Na majskoj skupstini u Sremskim Karlovcima, 1848. godine, bilo je pokusaja da se obnovi ova Eparhija, ali bez uspeha. U Drugom svetskom ratu u ovoj Eparhiji unisteni su brojni srpski hramovi (Vucevci, Erdut, Osijek, Tenja, Cepin, Cepinski Martinci, i jos neki), a jedan broj crkava preuredjen je u rimokatolicke bogomolje (Bijelo Brdo, Koprivna, Markusica, Poganovci, Budimci). U ratu (1991–1995), u Osjeckopoljskoj i baranjskoj eparhiji unisteno je 14 crkava, a 35 je osteceno. Poruseno je sest, a osteceno osam parohijskih domova i ostalih crkvenih zdanja. Sveti arhijerejski sabor izabrao je 1991. godine za Osjeckopoljskog i baranjskog episkopa Lukijana (Vladulova), arhimandrita manastira Bodjana. Sediste Eparhije, umesto u Osijeku, privremeno je u Dalju.
Beli Manastir Grobljanska kapela, zaduzbina Romana Milorada, iz 1987. godine. Ostecena 1992. godine granatama hrvatske vojske. Stradao toranj, deo krova i juzni prozor.
Bijelo Brdo Crkva prenosa mostiju Svetoga Nikole podignuta 1764, a zvonik dogradjen 1809. godine. Ikonostas slikao Jovan Isailovic Stariji 1783, a zidno slikarstvo Jovan Isailovic Mladji 1850–1854. godine. U Drugom svetskom ratu (1941–1945) crkva pretvorena u rimokatolicku, a pravoslavni zivalj tog kraja nasilno preveren. Ikonostas odnet, a drvorezbarija ikonostasa unistena. Ovim neprimerenim cinom rukovodio franjevac Kamilo Kolb. Posle rata, crkva renovirana i podignuta nova oltarska pregrada. Crkva ostecena u toku ratnih operacija 1991–1993. godine.
Bolman Crkva Svetih apostola Petra i Pavla podignuta u drugoj polovini XVIII veka; obnovljena 1904. godine. U Drugom svetskom ratu, marta 1945, zapaljeni ikonostas, crkveno-umetnicki predmeti, bogosluzbene knjige i deo arhive. Hram stradao 2. januara 1992. godine. Hrvatska vojska ga granatira u vise navrata; znatno ostecen zvonik i krov crkve. Spolja potpuno obnovljena.
Borovo Selo Crkva Svetog arhidjakona Stefana podignuta 1761, a generalno obnovljena 1987. godine. U ratu (1941–1945) pretvorena u rimokatolicku crkvu, a ikonostas ostecen. Crkva obnovljena 1951/52. godine. Tokom ratnih dejstava 1991/92. godine od velikih detonacija popucali svodovi. Parohijski dom, usled ogromnih detonacija tokom ratnih dejstava 1991/92. godine, pretrpeo velika ostecenja; svi zidovi popucali.
Bracevci Crkva Svetog velikomucenika Dimitrija podignuta 1778, a obnovljena 1827. i 1844. godine. Tokom 1991–1994. godine opljackana i demolirana, a bogosluzbeni predmeti, crkvene i maticne knjige i arhiva unisteni.
Brsadin Crkva Svetog arhangela Gavrila iz 1750, a zvonik dozidan 1834. godine. Tokom Drugog svetskog rata (1941–1945) ostecen ikonostas, a bogosluzbeni predmeti, crkvene i maticne knjige, kao i arhiva, delimicno unisteni. Crkva u celini obnovljena 1983. godine. Znatno ostecena u toku ratnih dejstava 1991–1993. godine. Spolja potpuno obnovljena.
Budimci Crkva Vaznesenja Gospodnjeg podignuta 1795, obnovljena 1837. i 1862. godine. Nemci je zapalili 31. oktobra 1943. godine. Posle rata obnovljena. Ostecena, demolirana pocetkom maja 1995. godine (Izvestaj ECMM, ¤ 3/95, 29).
Valpovo Kapela Svetog Stefana Stiljanovica potice iz XIX veka. Srusena od strane Hrvata (1991–1993). |
| Vinkovci Crkva Svete Trojice podignuta 1794, a ikonostas, rad Stojana i Jakova Nedica, 1811. godine. U ratu (1941–1945) crkvu opljackali i ostetili Hrvati. Posle rata obnovljena. Crkva opljackana, spaljena, potom minirana oktobra 1991. godine od strane Hrvata. Materijal porusene crkve iznet, a na crkvistu je parkiraliste. Parohijski dom opljackali, a zatim minirali, Hrvati oktobra 1991. godine. Vukovar Crkva Prenosa mostiju Svetog Nikole podignuta u vremenu od 1732. do 1737. godine. Drvorezbariju ikonostasa radio Tomas Firtler 1771–1773, a ikone slikao Vasilije Ostojic 1771–1776. godine. Zidno slikarstvo izveo Jovan Isailovic Mladji 1854. godine. U Drugom svetskom ratu (1941–1945) opljackana i demolirana. Posle rata, ova Saborna crkva obnovljena. U ratu 1991/92. godine hram miniran i zapaljen. Srusen gornji deo zvonika, krovna konstrukcija i svod crkve. Unutrasnjost potpuno demolirana i spaljena. Crkva u obnovi. Crkva Svete Paraskeve (Petke) podignuta na „Dobroj Vodi" u vremenu od 1808. do 1811, a obnovljena 1908. godine. U Drugom svetskom ratu demolirana i oskrnavljena. Obnovljena 1982. godine. Crkvica opljackana i granatirana (1991–1995). Spolja potpuno obnovljena. Crkva Svetog Prokopija podignuta na imanju Paunovica „Tresnja". Znatno ostecena i opljackana u toku ratnih operacija 1991/92. godine.
Kapela Vaskrsenja Hristovog, na groblju, podignuta pocetkom XX veka. Opljackana i tesko ostecena, granatirana u toku ratnih operacija 1991/92. godine. Tesko ostecen mozaik Vaskrsenja Hristovog. |
|
Crkva Rodjenja Presvete Bogorodice podignuta 1810, obnovljena i dogradjena 1839. godine. Ikonostas iz 1844. godine. U ratu (1941–1945) unistena arhiva i deo crkvenih dragocenosti. Obnovljena 1965. godine. Tokom 1992. godine u nekoliko navrata granatirana i nalazi se u vrlo teskom stanju; sva ispucala, zvonik sklon padu, zvona polupana. Parohijski dom ostecen granatama i sklon padu (1991–1993).
Gornji Petrovci Crkva Vaznesenja Gospodnjeg podignuta 1769. godine. Ikonostas slikao Bogdan Djukic u prvoj polovini XIX veka. U proslom ratu (1941–1945) unistena arhiva i deo bogosluzbenih predmeta. Crkvu tesko ostetile tokom 1991/92. godine granate, posebno krov i zvonik. Iz crkve ukradeno 60 ikona. Hram spolja obnovljen. Parohijski dom ostecen 1991/92. godine.
Gornji Tovarnik
Dalj Crkva Svetog velikomucenika Dimitrija. Na starijem crkvistu podignut 1799. godine Saborni hram. Ikonostas slikao Pavle Djurkovic 1822–1824. godine. Crkva demolirana 1942. i tom prilikom opljackane sve dragocenosti, srusena krovna konstrukcija. Ikonostas delimicno spaljen, a zvona odneta. Za stradanje ovog hrama odgovornost snosi rimokatolicki svestenik Josip Astalos. Crkva ostecena u toku ratnih operacija 1991/92. godine; pogodjena granatama (1991–1993) (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 52). Parohijski dom ostecen u toku ratnih dejstava 1991/92. godine.
Darda Crkva Svetog arhangela Mihaila podignuta 1777, a obnovljena 1924. i 1982. godine. U noci izmedju 21/22. avgusta 1991. godine ostecena fasada crkve od strane hrvatske vojske; pogodjena granatama (1991–1993) (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 100).
Dopsin Crkva Svetih apostola Petra i Pavla podignuta 1764. godine. Opljackana i demolirana (1991–1995).
Erdut Crkva Svetog arhangela Gavrila podignuta 1757. godine. Ikonostas i zidno slikarstvo slikao Jovan Isailovic Stariji 1805. godine. Na Bozic 1942. crkvu srusili Hrvati. Na temeljima porusene crkve podignuta posle rata nova. Uoci hramovne slave, 25. jula 1991. godine, hrvatska vojska, odnosno clanovi Hrvatske demokratske zajednice, iz neposredne blizine minobacacima gadjali crkvu. Toranj i zidovi pogodjeni granatama (1991–1993) (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 118). Tom prilikom porusen krov i deo severnog zida. Crkva spolja obnovljena.
Jagodnjak Crkva Svetog Nikole iz XIX veka. Ostecena (1991–1993).
Jankovci (Novi) Crkva Svetog proroka Ilije iz 1794. godine. Ostecena od strane hrvatske vojske 1991. godine: razoreni krov, zvonik, prozori i vrata, a znatno ostecena fasada i unutrasnjost hrama, posebno zivopis. Bogosluzbeni predmeti i crkvene knjige pokradeni. Spolja obnovljena.
Knezevo Crkva Svetog velikomucenika Georgija zaduzbina kralja Aleksandra I Karadjordjevica. Tokom Drugog svetskog rata (1941–1945) opljackana: odnete ikone sa ikonostasa, liturgijski predmeti, crkvene knjige, zatim pevnica i tepisi (darovi kralja Aleksandra). U ratu (1991) ostecena fasada puscanim zrnima.
Koprivna Crkva Rodjenja Presvete Bogorodice potice iz srednjeg veka; obnovljena 1757. godine. U ratu (1941–1945) bila preuredjena u rimokatolicku. Ikonostas i svi liturgijski predmeti ukradeni, a crkva srusena (1991–1993).
Marinci Crkva Svetog velikomucenika Georgija podignuta 1758, obnovljena 1808. i 1987. godine. Drvorezbariju ikonostasa radio Maksim Lazarevic 1829, a ikone slikali 1834. godine Ilija Loncarevic i Jovan Nedeljkovic. U Drugom svetskom ratu bogosluzbeni predmeti i crkvene knjige delom opljackani. Tokom ratnih operacija 1991. godine unisten krov i zvonik. Ukradeno 14 ikona. Unistena drvorezbarija ikonostasa i zidno slikarstvo.
Markusica Crkva Silaska Svetoga Duha podignuta 1810, a obnovljena 1989. godine. Ikonostas slikao Jovan Isailovic Stariji 1775–1777. godine. U Drugom svetskom ratu preuredjena u rimokatolicku. Crkva znatno ostecena: krov, zidovi i zvonik stradali u akcijama hrvatske vojske 9. novembra 1991. i 8. aprila 1992. godine; pogodjena granatama (1991–1993) (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 64). |
| Miklusevci Crkva Prenosa mostiju Svetog Nikole podignuta 1758, obnovljena 1889. i 1968. godine. Generalno obnovljena 1982. godine. Krovna konstrukcija i fasada ostecena delovima granata (1991–1993) (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 19). Iz hrama sve opljackano, skinut i polijelej. Parohijski dom porusen granatama (1991–1993).
Mirkovci Crkva Prenosa mostiju Svetog Nikole podignuta izmedju 1809. i 1813. godine. Ikonostas iz 1934. Vrata crkve minirana 5. januara 1990. godine. Hram granatiran tokom ratnih operacija u vise navrata (1991–1993). Spolja obnovljena. Parohijski dom znatno ostecen (1991–1993).
Negoslavci Crkva Uspenja Presvete Bogorodice podignuta 1758. generalno obnovljena 1987. godine. Tokom ratnih operacija granatama ostecen krov i fasada crkve (1991–1993). Crkva Rodjenja Svetog Jovana Pretece na groblju podignuta 1708, a obnovljena 1987. godine. Tokom ratnih dejstava ostecen krov i fasada (1991–1993). Parohijski dom znatno ostecen tokom hrvatskog granatiranja (1991–1993).
Osijek Kapela Vaskrsenja Hristovog u parohijskom domu napravljena 1960. godine. Oktobra 1991. godine kapela i parohijski dom opljackani, a jedan deo inventara unisten. U dva navrata, 1993. i 1994. godine, namerno podmetnut eksploziv.
Osijek (Donji grad) Crkva Uspenja Presvete Bogorodice podignuta 1743. godine. Tokom Drugog svetskog rata srusena do temelja. Novi hram podignut u periodu od 1966. do 1979. godine. Tokom 1991/92. godine vise puta granatiran. Opljackan 1992. i 1993. godine. Dva puta miniran, 1992. i 1993. godine. Parohijski stan demoliran i opljackan (1991–1993).
Osijek Kapela Pokrova Presvete Bogorodice ustrojena 1948. godine u ulici Zmaj Jovinoj 25. Pogodjena granatom 1992. godine. Iste godine i opljackana. Grobljanska kapela Prenosa mostiju Svetog Nikole podignuta 1892. godine. Provaljena 1992. i tom prilikom delom opljackana, a deo crkveno-umetnickih predmeta i bogosluzbenih knjiga unisten. Nekoliko vrednih ikona nestalo.
Ostrovo Crkva Rodjenja Svetog Jovana Pretece podignuta u vremenu od 1810. do 1815. godine. Ikonostas slikao Djordje Diklic 1841. U ratu (1941–1945) demolirana. Obnovljena 1965. i 1984. godine. Crkva tesko postradala u toku ratnih operacija 2. septembra 1991. i 16. aprila 1992. godine. Toranj i krov pogodjeni granatama (1991–1993) (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 66). Deo crkveno-umetnickih dragocenosti nestao. Parohijski dom demoliran i opljackan 1991/92. godine. Kapela podignuta na mesnom groblju u XIX veku. Porusila je hrvatska vojska decembra 1991. godine.
Paucje Crkva Svetog velikomucenika Georgija podignuta 1777, obnovljena 1867/68. i 1886. godine. Srusili je Hrvati 1943. godine. Posle rata podignut novi hram. Crkvu minirali Hrvati (1991–1993). Crkveno-umetnicke dragocenosti i crkvene knjige stradale.
Pacetin Crkva Prenosa mostiju Svetog Nikole podignuta u vremenu od 1752. do 1759. godine. Ikonostas slikao Djordje Rakic 1891. Obnovljena 1908, 1958. i 1986. godine. U Drugom svetskom ratu (1941–1945) ostecena i preuredjena u rimokatolicku. Ostecena u toku ratnih operacija 1991. godine; pogodjena sa vise granata.
Poganovci Crkva Svetog proroka Ilije provaljena, demolirana i opljackana od strane Hrvata (1991–1993).
Sarvas Crkva Rodjenja Svetog Jovana Krstitelja podignuta 1753; ikonostas slikao Dimitrije Bacevic 1766. godine. Po raseljavanju Srba, ovaj hram ustupljen Rimokatolickoj crkvi. Novi hram posvecen istom Svetitelju zapocet 1970, a osvecen 21. oktobra 1990. godine. Crkvu znatno ostetili Hrvati u vise navrata u vremenu od 26. juna do 17. septembra 1991. godine: ostecen krov, a unutrasnjost crkve zapaljena. Stradao novi ikonostas, zivopis, bogosluzbeni predmeti, odezde i crkvene knjige. Sve spaljeno. Prema Izvestaju (ECMM, ¤ 1/94, 88) crkva minirana, ostali samo temelji.
Sotin Crkva Prenosa mostiju Svetog Nikole podignuta 1802, a generalno obnovljena 1968. godine. Tokom avgusta 1991. ostecena puscanim zrnima od strane Zbora hrvatske garde.
Sremske Laze Crkva Rodjenja Presvete Bogorodice podignuta 1775, a obnovljena 1979. godine. Ikonostas slikao Djordje Rakic. U Drugom svetskom ratu toranj crkve sluzio nemackoj vojsci kao mitraljesko gnezdo. Znatno ostecena 1991. godine od strane hrvatske vojske; granatama ostecen krov i fasada (1991–1993) (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 43). Parohijski dom tesko ostecen 1991. godine i nije za stanovanje.
Tenja Crkva Prenosa mostiju Svetog Nikole podignuta 1761. ikonostas slikali Janko Halkozovic i Jovan Isailovic Stariji 1777. godine. Crkva srusena do temelja 1942, a nova podignuta 1985. godine. Ostecena u toku ratnih operacija 1991/92. godine. Prema Izvestaju (ECMM, ¤ 1/94, 84) crkva namerno minirana, ostali samo temelji.
Cepin Crkva Svetog arhangela Mihaila podignuta 1759. godine. Novi hram zavrsen i osvecen 1981. godine. Srusili ga Hrvati 1992. Ostao samo deo zvonika.
Cepinski Martinci Crkva Svetog velikomucenika Georgija provaljena i demolirana izvan ratnih dejstava. Bogosluzbeni predmeti i crkvene knjige delom opljackani (1991–1995).
Sarengrad Crkva Svetih arhangela Mihaila i Gavrila podignuta 1805. godine. Drvorezbariju za ikonostas uradio Georgije Devic 1828, a ikone i zidno slikarstvo izveo Bogdan Djukic 1854. godine. Obnovljena 1935. i 1973. godine. U ratu od 1941. do 1945. demolirana, a crkveno-umetnicki predmeti opljackani. Crkva znatno ostecena 6. oktobra 1991. godine; posebno stradali krov i zvonik. Pogodjena granatama (1991–1993) (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 36). Parohijski dom tesko ostecen 1991. godine i nije za stanovanje.
Sidski Banovci (Eparhija sremska) Crkva Svete Paraskeve podignuta 1818. Ikonostas, ripide i darohranilnicu slikao Zivko Petrovic 1840. godine. Decembra 1944. godine tesko je ostetile nemacke tenkovske jedinice. Pogodjena dvema granatama; toranj delimicno unisten oktobra 1991. godine (Izvestaj ECMM ¤ 5/96, 27). http://www.spc.rs/Genocid/Osijecko/osjeckol.html |
субота, 24. јул 2010.
Krvava litija
Za 19. jul 1937. godine, kada je bila zakazana sednica Skupštine o Konkordatu, bilo je zakazano i moletestvije za ozdravljenje obolelog Patrijarha. Zamišljena "kao velika manifetsacija u borbi protiv Konkordata", litija je krenula u Knez Mihailovu ulicu. U Knez Mihalovoj nastala je tuča i hrvanje građana sa policajcima i žandarmima. Intervenicija policije je bila brutalna, ali su povrede učesnika litije preuveličavane. Politička borba, oko Konkordata se nastavila. Knezu Pavlu je upućen memorandum Svetog sinoda "u kome se tražilo da odmah Kraljevska vlada dr Milana Sojadinovića podnese ostavku i da se Konkordat skine sa dnevnog reda. Stojadinović nije hteo da odustane od ratifikacije Konkordata.
петак, 23. јул 2010.
Vladimir Anđelković SVI SRPSKI PATRIJARSI
http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/feljtoni.120.html?item_id=627
субота, 27. март 2010.
среда, 17. март 2010.
уторак, 2. март 2010.
четвртак, 18. фебруар 2010.
уторак, 16. фебруар 2010.
понедељак, 15. фебруар 2010.
среда, 3. фебруар 2010.
уторак, 2. фебруар 2010.
понедељак, 1. фебруар 2010.
недеља, 31. јануар 2010.
петак, 29. јануар 2010.
уторак, 26. јануар 2010.
недеља, 24. јануар 2010.
dr Atanasije (Zoran) M. Jevtić
dr Atanasije (Zoran) M. Jevtić
iz Brdarice
1938-
Teolog i monah ;
Magistrirao na teološkom fakultetu u Atini gde je i doktorirao odbranivši doktorsku disertaciju pod naslovom: ,,Eklisiologija svetog Apostola Pavla“;
Predavač na duhovnoj akademiji u Parizu;
Profesor na Bogoslovskom fakultetu srpske pravoslavne crkve u Beogradu;
Episkop Banatski sa sedištem u Vršcu;
Episkop Zahumsko-Hercegovački i primorski sa sedištem u Trebinju;
Učesnik je mnogih domaćih i međunarodnih skupova iz oblasti crkvene istorije, filozofije, teologije i hrišćanske kulture;
Prevodi patristička dela sa grčkog, staroslovenskog i drugih jezika;
Priređivač je kompletnih dela prepodobnog oca Justina Ćeliskog (Justina Popovića), kao i kapitalnog izdanja ,,Zadzžbine Kosova“;
Živi i radi u manastiru Tvrdoš kod Trebinja u Bosni i Hercegovini.
Knjige: 1. ) Eklisiologija svetog apostola Pavla, 1967.; 2.) Od Kosova do jadovna, 1984.; 3.)Patrologija, 1984.; 4.) Traganje za Hristom, 1989.; 5.) Stradanja Srba na Kosovu i Metohiji od 1941 do 1990. godine, 1990.; 6.) Velikomučenički Jasenovac, 1990.; 7.) Duhovnost pravoslavlja, 1990.; 8.) Dosije Kosovo, 1991.; 9.) Bogorodica – četiri homilije svetog Jovana Damaskina, 1991.; 10.) Hristos – početak i svršetak, 1991.; 11.) Na putevima otaca, Tom I i II, 1991.; 12.) Bogoslovlje svetog Save, 1991.; 13.) Sveti sava i kosovski zavet, 1992.; 14.) Bog se javi u telu, 1992.; 15.) Srpski zavičaj, 1993.; 16.) Znak preporečni, 1994.; 17.) Pouke dobrog starca Kleope, 1994.; 18.) Knjige Makajevske, 1995.; 19.) Zagrljaj svetova, 1996.; 20.) O sledovanju svetim ocima, 1996.; 21.) Srpski pravoslavni bukvar, 1997.; 22.) Raspeta Hercegovina, 1997.; 23.) Pravoslavni ikumenizam, 1998.; 24.) Učenje apostolskih otaca; 25.)Živo predanje u crkvi – rukoveti sa njive Gospodnje, Tom I i II; 26.) Pšenica i kukolj na njivi Gospodnjoj, Tom I i II; 27.) Asketika, 2002.
Pored svega navedenog, episkop dr Atanasije M. Jevtić autor je i oko 200 bogoslovskih tekstova na srpskom i stranim jezicima.http://www.koceljeva.gov.rs/index_files/htm/pisci.htm
Marko Pavlović iz Draginja
Marko Pavlović iz Draginja
1936-
Teolog ;
Kao sveštenik služio je u Šabačkoj Kamenici, Nakučanima i Koceljevi;
Paroh u Eparhiji Šabačko-Valjevskoj u Šapcu;
Stekao čin Prote;
Svoje radove prota Marko Pavlović je objavljivao u listovima: Glasnik Srpske pravoslavne crkve; Pravoslavlje; Vesnik; Glas Podrinja; Šabačka sedmica; Šabačka revija; Glas crkve; Poljoprivredne novine; i Valjevac;
Živi i radi u Šapcu.
Knjige: 1. ) Manastir radovašnica, Šabac, 1991.; 2.) Manastir Dokmir, (koautor), Šabac, 1991.; 3.) Manastir kaona, (koautor), Šabac, 1996.; 4.) Manastiri šabačko-valjevske eparhije,Šabac, 1998.; 5.) Sa svojim narodom, Šabac, 1998.; 6.) Pesma i molitva, Šabac, 2000.; 7.)Crkva i parohija Nakučanska, Beograd, 2002.; 8.) Za krst časni, Šabac, 2004.
Pored svega navedenog, prota Marko Pavlović autor je i velikog broja članaka publikovanih po lokalnim listovima i časopisima.Marko V. Ružičič
Marko V. Ružičič , iz Svileuve
1900-1939
Sveštenik ;
Paroh u Svileuvi, Lojanicama, Kujavici i Zablaću;
U Šapcu, ispred režimske Jugoslovenske radikalne zajednice postaje narodni poslanik u Skupštini Kraljevine Jugoslavije;
Objavljivao je duhovnu poeziju u listu Glas crkve;
Umro je u Beogradu pri operaciji slepog creva, 1939. godine. Sahranjen je u ,,Perića groblju“ u Svileuvi.
Knjige: 1. ) Svetlost života, Šabac, 1926.
Nikanor (Nikola) G. Ružičić , iz Svileuve
1843-1916
Teolog ;
Bogoslov; Duhovnik; Kapelan; Monah; Sinđel, profesor na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu; rektor beogradske Bogoslovije; Episkop Žički; Teolog; Filozof; Episkop Niški;Državni savetnik; član Srpske kraljevske akademije u Novom Sadu; član Naučnog društva u Novom Sadu; bavio se istorijom srpske crkve, opisom srpskih manastira i starih rukopisa, kanonskim pravom i etičkim i filozofskim pitanjima i besedništvom. Pisao je putopise i pastoralne poslanice.
Svu svoju imovinu zaveštao je prosveti i biblioteci beogradske Bogoslovije. Nakon osnivanja Bogoslovskog fakulteta u Beogradu, u njegovoj kući otvoren je prvi internat studenata bogoslovije u Srbiji.
Umro je 16. oktobra 1916. godine u Beogradu gde je i sahranjen.
Knjige:1.)Nomokanon o braku, Beograd, 1880.; 2.) Nomokanon srpske crkve, Beograd, 1882.;3.) Primeri srodstva, Zagreb, 1893.; 4.) Istorija srpske crkve, knjiga 1-2, Zagreb-Beograd, 1893-1895.; 5.) Razlika filozofske etike od hrišćanske etike, nauka o moralu čovečijem, Beograd, 1885.; 6.) Tablice raznovrsnih primera srodstva, Beograd, 1886.; 7.) Razvaline manastira sv. arhangela Mihaila na Prevlaci, Beograd, 1894.; 8.) Gross-zupan Stephan Nemanja und seine bedeutung fur den serbischen stat und die serbische kirche, Jena, 1897.; 9.)Imenik-Katalog, Beograd 1897.; 10.) Putne beleške s puta, Niš, 1900.; 11.) Srodstvenik, Beograd, 1906.; 12.) Književna dela episkopa niškog Nikanora, knjige: 16, 17, 18, i 19, Niš, 1907-1909.
Pored svega navedenog, episkop Nikanor Ružičić publikovao je u formi posebnih izdanja još i 3 besede, 14 poslanica, 2 kanonske rasprave, kao i 50-tak članaka u različitim časopisima i listovima. Zoran A. Živanović: http://www.koceljeva.gov.rs/index_files/htm/pisci.htm
субота, 23. јануар 2010.
Izbor patrijarha u dnevnoj štampi
Tokom dvadesetog veka Srpska pravoslavna crkva (SPC) imala je šest patrijarha. O izboru nekih od njih štampa je pisala nedeljama, a neki su dobili manje od sedam rečenica u svim tadašnjim dnevnim novinama.
U novembru 1920. godine, za prvog patrijarha ujedinjene i obnovljene Srpske pravoslavne crkve velikom većinom izabran je Dimitrije Pavlović. "Pravda" koja se štampala na dve i "Politika" na četiri strane, detaljno su izvestile o izboru i ustoličenju patrijarha Dimitrija. Na celoj naslovnoj strani, "Pravda" je donele tekst o važnosti Srpske pravoslavne crkve, koja je "održala naše pleme, našu državnu svest, ideale i tradiciju, prvo pod fizičkim ropstvom turskim, a onda još težim, duhovnim ropstvom habzburškim".
Izbor patrijarha Dimitrija za "Politiku" nije bio događaj za naslovnu stranu. Ipak, reportažno je opisan "vedri, jesenji dan" kada se birao patrijarh, a sa beogradskih tvrđava odjekivala je topovska paljba. Čitaoci su saznali i da se patrijarh u svom govoru zahvalio kralju Petru, regentu Aleksandru, vojsci koja je stvorila otadžbinu i narodu. "Njegov govor je bio jedan politički ekspoze u striktnom značenju te reči", zaključila je "Politika".
Kada je šestog aprila 1930. patrijarh Dimitrije preminuo, "Pravda" je pisala o svakom detalju njegove poslednje noći, a odštampan je u celini i njegov testament. Nedelju dana kasnije, već je izabran novi poglavar Srpske pravoslavne crkve.
Novine su tokom aprila 1930. neprekidno na naslovnim stranama izveštavale o patrijarsima, prvo o Dimitriju Pavloviću, a onda o novoizabranom Varnavi Rosiću.
Patrijarh Varnava izabran je sa razlikom od devet glasova u odnosu na mitropolita Gavrila Dožića, koji će ga sedam godina kasnije naslediti. I "Politika" i "Pravda" su se nadmetale u detaljima vezanim za ustoličenje, ličnost i aktivnosti patrijarha Varnave. Navođeno je ko je od ljudi na položaju došao na dan ustoličenja, gde je ko sedeo, kako su prisutni bili obučeni, liturgija se pratila iz minuta u minut. Na jednoj od naslovnih strana prijatelj patrijarha Varnave priča o njegovom karakteru i upadljivoj pojavi. Jedini tekst koji "iskače" iz sveopšteg raspoloženja nalazimo sredinom aprila u "Politici", gde na prvoj strani autor oštro i naširoko kritikuje crkvene velikodostojnike. Između ostalog, zamera crnogorskom mitropolitu Dožiću da je uspeo da "mrtvom patrijarhu Dimitriju ako ne ospori, onda umanji zasluge" . Uz lepe želje patrijarhu Varnavi za dug život, autor podužeg teksta se nada da će makar sledećeg patrijarha crkveni velikodostojnici ožaliti kako treba.
Patrijarh Varnava je umro sredinom juna 1937. godine, baš u vreme izglasavanja konkordata u Narodnoj skupštini (bio je oštro protiv konkordata). Pričalo se da je otrovan. Sredinom sledeće godine izabran je novi patrijarh, German Dožić. Štampa je ponovo posvetila ogromnu pažnju crkvenim izborima. Pošto je izabran crnogorsko-primorski mitropolit, "celo Cetinje je bilo okićeno slaveći značajan dan svoje istorije". U Nikšiću je predsednik sreza pucao iz revolvera, a onda je nastalo "opšte veselje i pucanje". Zanimljivo je da je jedan od šest kandidata u užem krugu bio i episkop žički Nikolaj Velimirović koji je, međutim, dobio najmanje glasova Izbornog saveta.
O Izboru za poglavara SPC-a 1950. godine teško je pronaći više od nekoliko rečenica. "Borba" na drugoj strani daje dužu vest o Savezu boraca iz Vranja koji organizuju manevar kod mesta Čestelina, a u uglu strane stoji tekst o ustoličenju novog patrijarha Vikentija Prodanova. U desetak redova navodi se ko je bio prisutan od ministara, uz kratku Prodanovljevu biografiju. U "Politici" ne piše ni toliko. Samo informacija, da je ustoličen i kada će biti ceremonija, koja je stala u tri-četiri rečenice.
Za razliku od ovog prećutkivanja, izbor patrijarha Germana vidno je propraćen. I "Politika" i "Borba" objavljuju kao važnu vest ustoličenje novog poglavara SPC-a i zatim čestitku koju mu je uputio jedan od članova Izvršnog veća. Patrijarh German proveo je na tronu SPC-a 42 godine. Uticao je, između ostalog, na promenu načina izbora poglavara.
Patrijarh Pavle jedini je patrijarh koji je izabran dok je stari, German, još bio živ. Novine su u decembru 1990. opširno pisale da je reč o "svecu koji hoda", da je za laike njegov izbor možda čudan, ali je za vernike Božija promisao. I hrvatski "Vjesnik" je na naslovnoj strani doneo vest o izboru patrijarha Pavla, uz tekst u kome stoji da je izbor vladike Pavla, iako neočekivan, najbolje rešenje.
jelena jorgačević http://www.vreme.com/cms/view.php?id=908303
Amfilohije Radović, mitropolit crnogorsko-primorski
Po završenoj osnovnoj školi upisao je Bogosloviju Sv. Save u Rakovici, a diplomirao na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu 1962. godine. Studirao je i klasičnu filologiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu, postdiplomske studije nastavio je u Bernu i Rimu, a doktorirao u Grčkoj, gde se i zamonašio. Na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu 1976. godine postaje docent, pa redovni profesor na katedri za Pravoslavnu pedagogiju sa metodikom nastave.
U maju 1985. izabran je za episkopa banatskog, a 30. decembra 1991. godine ustoličen za mitropolita crnogorsko-primorskog, zetsko-brdskog i skenderijskog i egzarha pećkog trona. Govori grčki, ruski, italijanski, nemački i francuski jezik. Član je Udruženja književnika Srbije i Crne Gore. Veliki uticaj na duhovno oblikovanje mitropolita Amfilohija izvršio je otac Justin Popović, kao i svetogorski starac Pajsije.
Irinej Gavrilović, episkop niški
Po završetku gimnazije upisao se i završio Bogosloviju u Prizrenu, a potom i Bogoslovski fakultet u Beogradu. Ubrzo po odsluženju vojnog roka postavljen je za suplenta Prizrenske bogoslovije. Pre stupanja na dužnost profesora, u oktobru 1959. godine u manastiru Rakovica, od strane Njegove svetosti patrijarha Germana prima monaški čin, dobivši monaško ime Irinej. Istoga meseca na dan Sv. Petke 27. oktobra 1959. u crkvi Ružici na Kalemegdanu rukopoložen je u čin jeromonaha. Dok je službovao kao profesor u Prizrenskoj bogosloviji, upućen je na postdiplomske studije u Atinu, da bi 1969. godine bio postavljen za upravnika Monaške škole u manastiru Ostrogu, odakle se vraća u Prizren gde je postavljen za rektora Prizrenske bogoslovije. Sa te dužnosti izabran je 1974. za vikarnog episkopa patrijarha Germana sa titulom episkopa moravičkog. Godinu dana kasnije izabran je za episkopa niškog, gde se do danas nalazi.
Irinej Bulović, episkop bački
Po završetku somborske gimnazije Mirko Bulović je upisao Bogoslovski fakultet u Beogradu gde je i diplomirao. Za vreme studija primio je monaški postrig od svog duhovnog oca, arhimandrita Justina Popovića, dobivši monaško ime Irinej. Iste godine ga je episkop raško-prizrenski Pavle rukopoložio za jerođakona, a potom za jeromonaha. Nepune dve godine boravio je u manastiru Ostrog i bio predavač u Monaškoj školi pri manastiru. Na postdiplomskim studijama na Bogoslovskom fakultetu Atinskog univerziteta 1980. godine brani doktorsku disertaciju. Posle kraćeg studijskog boravka u Parizu, na ruskom Bogoslovskom institutu Svetog Sergija (1980–1981) izabran je za docenta na katedri Svetog pisma Novog zaveta na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu, gde je i danas redovni profesor. Na redovnom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve 1989. godine izabran je za episkopa moravičkog, vikara patrijarhu srpskom, a potom je posle hirotonije u Pećkoj patrijaršiji 20. maja 1990. izabran za episkopa bačkog i ustoličen u Novom Sadu, 24. decembra iste godine.
Učestvovao je na mnogim domaćim i međunarodnim bogoslovskim i naučnim skupovima i konferencijama, na duhovnim tribinama i u međuhrišćanskim susretima i dijalozima, kao i u domaćim i međunarodnim susretima i dijalozima sa jevrejskim i islamskim zajednicama, ustanovama i organizacijama.
Grigorije Đurić, episkop zahumsko-hercegovački
Elektroničarsku školu u Varešu završio je 1984. godine i odmah zatim upisao Srednju bogoslovsku školu u Beogradu, nakon čega upisuje Bogoslovski fakultet. Po odsluženju vojnog roka zamonašio se u manastiru Ostrogu 1992. godine, odakle odlazi sa episkopom Atanasijem Jevtićem u obnovljeni manastir Uspenja presvete Bogorodice Tvrdoš kod Trebinja. Rukopoložen je za jerođakona 1992, malo potom i za jeromonaha. Tvrdoški iguman postaje 1996, a arhimandrit 1997. godine. Bogoslovski fakultet završio je 1994. a od 1995. do1997. bio je na postdiplomskim studijama u Atini.
Na vladičanskom tronu Hercegovačke eparhije episkop Grigorije je ustoličen po blagoslovu patrijarha Pavla, a od strane mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija 3. oktobra 1999. Danas aktivno učestvuje u javnim tribinama i kulturnim kretanjima u Republici Srpskoj i Srbiji, a razgovori sa vladikom Grigorijem i njegove besede i predavanja objavljuju se u različitim novinama, časopisima i knjigama.
Fotije Sladojević, episkop dalmatinski
Bogoslovski fakultet u Beogradu upisao je 1983. godine, na kojem je 1988. diplomirao. Potom dve godine provodi na postdiplomskim studijama u Erlangenu, Nemačka.
Po povratku iz Nemačke, 1990, prima monaški čin u manastiru Kovilj, Eparhija bačka. Iste godine episkop bački Irinej rukopolaže ga za jerođakona, a zatim za sveštenomonaha.
Od 1992. do 1993. godine, jeromonah Fotije provodi kao sveštenoslužitelj u manastiru Bođanima, a narednih pet godina (1993–1998) radi kao profesor u Bogosloviji Svetog Arsenija u Sremskim Karlovcima, gde ga i zatiče izbor za episkopa dalmatinskog: hirotonisan je 1999. u Sabornoj crkvi u Sremskim Karlovcima, a za episkopa dalmatinskog ustoličen je u Sabornoj crkvi u Šibeniku.
Po odluci Svetog arhijerejskog sabora SPC-a, 2000. godine episkop Fotije je postavljen za v.d. rektora obnovljene Bogoslovije Sveta tri jerarha u manastiru Krka.
Ignjatije Midić, episkop braničevski
Posle osmogodišnje škole upisao se u Bogosloviju Svetog Save u Beogradu 1969. i završio je 1974. sa odličnim uspehom. Studije teologije je nastavio 1976. na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Beogradu i okončao ih 1980. Pored studija teologije proučavao je i filozofiju, logiku, istoriju, književnost, umetnost... Po blagoslovu episkopa niškog Irineja i preporuci Svetog arhijerejskog sinoda, odlazi na postdiplomske i doktorske studije iz sistematske teologije na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Atini.
Pored teologije, na Atinskom univerzitetu studirao je vizantijsku književnost i antičku filozofiju, proučavao dela savremenih egzistencijalista i personalista. Privlačila ga je i savremena fizika, zatim moderni rimokatolički, protestantski i anglikanski teolozi.
Posle doktorskih studija i odbranjene disertacije izabran je za docenta na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Beogradu, prvo za etiku, a potom i za dogmatiku. Zamonašio se 1991, iste godine je rukopoložen za jerođakona a zatim i jeromonaha. U međuvremenu, u dva navrata po šest meseci, boravio je u Nemačkoj na specijalističkim studijama iz eshatološke teologije. Iako veoma mlad, Ignjatije je izabran za episkopa braničevskog 1994. godine na redovnom zasedanju Arhijerejskog sabora Srpske crkve, a hirotoniji su prisustvovali i predstavnici Carigradske patrijaršije i Grčke crkve.
Joanikije Mićović, episkop budimljansko-nikšićki
Gimnaziju je završio u Nikšiću, diplomirao je na Bogoslovskom fakultetu SPC-a u Beogradu 1990. godine i apsolvirao filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu.
Zamonašio se u manastiru Ćelija Piperska 1990. godine, u čin jerođakona rukopoložen je 7. februara, a u čin jeromonaha 17. februara 1991, kada je i postavljen za v.d. nastojatelja manastira Savina, potom za nastojatelja Cetinjskog manastira, nastavnika i glavnog vaspitača u novoobnovljenoj Cetinjskoj bogosloviji. Septembra 1995. unapređen je u čin protosinđela i postavljen za v.d. rektora Cetinjske bogoslovije.
Za vikarnog episkopa budimljanskog izabrao ga je Sveti arhijerejski sabor na redovnom zasedanju maja 1999, a u čin episkopa hirotonisan je na Cetinju od strane patrijarha Pavla.
Irinej Dobrijević, episkop australijsko-novozelandski
Prvih 12 razreda opšteg obrazovanja završio je u rodnom Klivlendu, potom je završio dva najuglednija teološka fakulteta u Americi – Sv. Vladimir i Sv. Tihon. Profesor je na Lajola univerzitetu u Čikagu, a na poziv patrijarha Pavla predavao je i na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu.
Pripada monaškom bratstvu manastira Sveti Sava u Libertvilu. Imao je zapaženu ulogu kao izvršni direktor Kancelarije za spoljne poslove Srpske pravoslavne crkve u Vašingtonu. Odgovorno obavlja značajne poslove u vašingtonskoj Kancelariji Konferencije pravoslavnih episkopa u Americi, u Savetu za imigrantske i izbegličke poslove u Čikagu, u Komisiji za ljudska prava u Čikagu i u više srpskih organizacija.
Jula 2006. godine, u Sabornoj crkvi u Beogradu, patrijarh Pavle rukopoložio ga je za episkopa australijsko-novozelandskog.
http://www.vreme.com/cms/view.php?id=908303
петак, 22. јануар 2010.
Пријавите се на:
Коментари (Atom)